Đồi Tức Dụp – chấm đỏ vĩ đại của buổi bình minh sông nước
Trên một tấm bản đồ quân sự ố vàng nào đó của Mỹ năm 1968, vùng núi heo hút sát biên giới Campuchia chỉ là vài đường gạch chéo nhỏ và một dòng ghi chú lạnh lùng: “Base Area 400, suspected VC (Viet Cong) base. Neutralize.” Không có chữ “Tuc Dup”, không có “128 days”, càng không có một cái tên cụ thể nào của những người đã sống, đã tham gia những trận chiến, đã hy sinh ở đó. Tất cả được gom vào hai chữ khô khốc: “căn cứ cần vô hiệu hóa”.
Vết bút ấn định
Từ góc nhìn ấy, Tức Dụp đơn giản chỉ là một tọa độ trên bản đồ, một chấm đen nằm trong vùng “Seven Mountains/That Son” phải bị đánh bật để mở thông đồng bằng sông Cửu Long. Những báo cáo hành quân nói về “đường tiếp vận từ Campuchia”, “phi vụ yểm trợ hỏa lực”, “số tấn bom đã trút xuống khu đồi đá”. Đôi khi, người ta chêm thêm một biệt danh: “Two Million Dollar Hill” – ngọn đồi hai triệu đô-la, để ám chỉ lượng bom đạn đã đổ vào nơi này. Trong những trang giấy đó, chiến tranh là bản thống kê chi li: bao nhiêu phi vụ, bao nhiêu tiểu đoàn, bấy nhiêu tấn thuốc nổ. Tức Dụp, nếu có, chỉ lướt qua như một mắt xích kỹ thuật tí teo trong một chiến dịch lớn.
Để “cánh diều” được bay lên
Trong ký ức của người An Giang, Tức Dụp không phải “căn cứ khả nghi” mà là “pháo đài đá”, là “ngọn đồi 128 ngày đêm”. Từ cuối năm 1968 đến những tháng đầu 1969, bom pháo dội xuống ngọn đồi này gần như không dứt. Con số hai triệu đô-la không chỉ là một cách tính giá bom đạn, nó là một thước đo ngược của kế hoạch xóa sổ: người ta phải bỏ ra chừng ấy hỏa lực chỉ để cố bẻ gãy ý chí bám trụ của những con người quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.
Tình yêu không quên và cách để nâng “cánh diều”
Ngày nay, khi du khách leo từng bậc thang lên Đồi Tức Dụp, đi qua những biển chỉ dẫn, những dòng tóm tắt lịch sử, đôi khi chỉ thấy nơi đây như một “địa chỉ đỏ” trong vô số điểm đến ký ức. Nhưng nếu thử tưởng tượng mình đang đứng trên đúng cái chấm nhỏ từng xuất hiện trong bản đồ đối phương, rồi lật lại những dòng báo cáo lạnh lùng để đọc song song với lời kể của người địa phương, ta sẽ thấy Tức Dụp không còn đơn thuần chỉ là một di tích.
Bóng mát dưới chân “Đồi thiêng Tức Dụp”
Chân trời ký ức
Đó là nơi một cộng đồng nhỏ bé đã buộc địch phải viết thêm nhiều trang báo cáo, đổ thêm nhiều tấn bom, trả thêm nhiều cái giá, chỉ vì họ nhất quyết không rời bỏ ngọn đồi đá của mình. Và chính từ khoảng trống giữa hai lớp văn bản, khoảng trống nơi bom đạn không thể ghi, nơi bản đồ không thể tô màu, tinh thần hào hùng của Tức Dụp âm thầm sống mãi, lặng lẽ mà bền bỉ như dòng nước “tuk chup” vẫn chảy trong lòng đá đến tận mai sau.
Quý Lê
Tags: #doitucdup #dulichangiang #saomaigroup #lichsuvietnam